روماتیسم مفصلی چیست و چه تأثیری بر بدن شما میگذارد؟
روماتیسم مفصلی در اصل شکل مزمن و التهابی بیماری روماتیسم است که در اصطلاح علمی، آرتریت روماتوئید نامیده میشود. تفاوت این بیماری با روماتیسم معمولی این است که به جز مفاصل، روی سایر بخشهای بدن نیز تأثیر میگذارد. این بیماری کاملاً مزمن بوده و در دراز مدت میتواند موجب تخریب و تحلیل مفاصل و غضروفها شود.
بر اساس آزمایشهای انجام شده، از هر صد نفر، یک نفر استعداد ابتلا به انواع مختلف این بیماری را دارد و حدود هشتاد درصد از این تعداد، علائمی مانند التهاب و خشکی مفاصل و خشکی طولانی مدت بدن در صبحگاه را از خود نشان دادهاند. الگوی رشد این بیماری از نوعی تقارن پیروی میکند. یعنی وقتی که مثلاً یکی از زانوها به این مشکل دچار میشود، زانوی دیگر نیز شرایط یکسانی خواهد داشت. شایعترین محل اثر این روماتیسم مفصلی بر روی مفاصل دستها، زانوها و ران است که به ترتیب به هریک از آنها میپردازیم.
روماتیسم مفصلی دستها
روماتیسم مفصلی در دستها معمولاً از مچ و انگشتان دست شروع میشود. عوارض این بیماری که میتواند موجب آسیب رسیدن به مفاصل، انگشتان و پنجه دست شود، عبارتند از:
- ورم کردن و خشکی مفاصل
- تغییر شکل و انقباض دستها
- در رفتگی مچ دست
- و غدههای روماتیسم
روماتیسم مفصلی زانوها
در طی ابتلا به روماتیسم مفصلی مایع بین مفصلی زانو ملتهب شده و به ورم، درد، خشکی و حرارت در مفاصل زانو منجر میشود. با افزایش ضخامت مفصل، سیستم ایمنی بدن، آنزیمی را ترشح میکند که رفته رفته به تحلیل استخوانها و غضروفها میانجامد. تغییر شکل نهایی مفصل، نهایتاً ناتوانیهای حرکتی و نقص عملکرد مفصل را به دنبال دارد.
روماتیسم مفصلی رانها
تقریباً تمامی مفاصل بدن میتوانند به بیماری روماتیسم مفصلی مبتلا شوند. این بیماری در صورتی که از شدت کافی برخوردار باشد، میتواند تأثیر زیادی برای توانایی حرکتی فرد بگذارد. با توجه به این که رانها و زانوها، اکثر وزن بدن را تحمل میکنند، در صورت درگیری با این بیماری، میتوانند اثر مخربی بر توانایی حرکت بیمار بگذارند.
با ابتلای مفاصل ران به روماتیسم مفصلی ساییدگی در این ناحیه شدت میگیرد و با از بین رفتن غضروفها و برخورد استخوانها با یکدیگر، احساس درد بسیار شدیدی در این ناحیه به وجود میآید. به طور کلی، بیماری روماتیسم مفصلی با اثر مخرب بر روی غضروفها و تاندونها، به تغییر شکل مفصل و ناتوانی حرکتی بیمار منجر میشود.
روماتیسم مفصلی در زنان و مردان
با توجه به سیستمی بودن این بیماری، سایر اعضای حیاتی بدن مانند ریه، کلیه، پوست و اعصاب نیز تحت تأثیر آن قرار میگیرند. در مورد تفاوت تأثیر این بیماری بر بدن زنان و مردان نیز باید گفت که شیوع روماتیسم مفصلی بین زنان بیشتر از مردان است و این تفاوت در برخی مناطق به سه برابر هم میرسد.
افرادی که بین سنین ۴۰ تا ۶۰ سال قرار دارند، بیش از سایرین در معرض این بیماری قرار دارند. اما در مورد عوارض آن تفاوتهایی نیز به چشم میخورد. مثلاً عوارض ریوی ناشی از این بیماری مردان را بیشتر از زنان درگیر خود کرده است. از دیگر بیماریهایی که میتوانند در صورت ابتلای فرد به روماتیسم مفصلی شدت بگیرد، میتوان به انواع بیماریهای قلبی و عروقی نیز اشاره کرد.
علائم روماتیسم مفصلی
از علائم عمومی این بیماری ضعف و درد و احساس خستگی شدید اشاره کرد. این علائم میتوانند خیلی قبلتر از نشانههای ظاهری این بیماری ظاهر شوند. بعد از مدتی، مفاصل متورم شده و نوعی خشکی در اندامهای بدن احساس میشود. تغییر شکل اندامها و مفاصل از نشانههای پیشرفتهی این بیماری است. در برخی موارد، مشاهده شده که روماتیسم مفصلی منجر به ایجاد نوعی برجستگی زیر پوستی نیز میشود. کم خونی و تب نیز از نشانههای غیر مفصلی این بیماری است.
روشهای درمان بیماری روماتیسم مفصلی
برخی داروها مانند methotrexate، sulfasalazine و penicillamine کمی از پیشرفت تخریب مفاصل کم میکنند اما صدمات و تغییر شکل ناشی از این بیماری تنها از طریق جراحی و تعویض مفاصل با پروتزهای آهنی درمان میشود. به طور مثال در تعویض مفصل زانو، بخشی از استخوان ران تراشیده شده و یک پروتز آهنی به روش ایمپلنت، جایگزین مفصل از بین رفته میشود.
تعویض مفصل ران
مفصل ران در مقایسه با زانو، ساختار پیچیدهتر و به مراتب بزرگتری دارد. در عمل جایگزینی مفصل ران با پروتزهای آهنی، هر دو قسمت ساختار مفاصل ران، یعنی هم بخش بالایی استخوان ران و هم قسمت کاسه مانندی که مفصل لگن را شکل میدهد، باید تعویض شود.
این عمل جراحی برای سایر مفاصل بدن مانند دستها، مچ پا و شانهها نیز انجام میگیرد اما بیشتر مبتلایان به روماتیسم مفصلی از آسیب دیدگی زانو و رانها رنج میبرند. بر اساس آمار رسمی، حدود ۴۳۵ هزار نفر در آمریکا و به صورت سالانه عمل تعویض مفصل زانو و ران را انجام میدهند.
نمونههایی از محصولهای مرتبط